Kıble açısı nasıl hesaplanır?

Başlangıç noktası nereden gelir?

Her hesaplama tek bir başlangıç noktasına dayanır. Bu noktayı dört yoldan seçebilirsiniz:

• Hazır şehir: 107 şehirden birini seçtiğinizde açı hemen hesaplanır. Bu değer yaklaşık şehir merkezine göredir. Örneğin İstanbul için tek bir merkez noktası, Avrupa ve Anadolu yakalarındaki her semti ya da evinizin duvarını temsil etmez.
• Harita: Haritayı kaydırıp “Harita merkezini kullan” seçeneğine dokunduğunuzda sonuç kendiliğinden güncellenir.
• Cihaz konumu: Konum izni yalnızca “Konumumu kullan” düğmesine dokunduğunuzda istenir. Açı, tarayıcı geçerli bir konum döndürdükten sonra hesaplanır. IP adresinden konum tahmini yapılmaz.
• Elle koordinat: “Kıbleyi bul” düğmesine basmanız gereken tek yöntem budur. Koordinatları ondalık derece olarak girin.

Büyük daire açısı

Dünya, yarıçapı 6371,0088 km olan bir küre olarak kabul edilir. Hesaplanan açı, başlangıç noktasından Kâbe’ye uzanan büyük daire yayının başlangıç yönüdür. Bu açı gerçek (coğrafi) kuzeyden saat yönünde ölçülür. Uzaklık da aynı ortalama yarıçapla hesaplanır.

Kâbe referansı olarak 21.4225241 K, 39.8261818 D koordinatı kullanılır. Bu değer, açık kaynaklı Adhan kitaplığında yayımlanmış referanstır. Bizim yaptığımız bağımsız bir ölçüm değildir.

Rota haritada neden kavisli görünür?

“Tüm rota” görünümü, Web Mercator izdüşümü kullanan düz bir haritadır. Küre üzerindeki en kısa yol bu haritada kavisli görünebilir ve bu bir hata değildir. Bulunduğunuz yerde izlemeniz gereken yön, rotanın başladığı noktadaki teğettir. Yönü yere aktarırken “Yakın çevre” görünümünü açın ve okun yakınındaki tanıdık bir caddeyi ya da binayı referans alın. Adım adım uygulama için kıble bulma rehberine bakabilirsiniz.

Gerçek kuzey ve manyetik kuzey

Sonuç her zaman gerçek kuzeye göre verilir. Manyetik bir pusulada okumanız gereken değer şu formülle bulunur: M = T − D. Burada T gerçek kuzeye göre açıyı, D ise manyetik sapmayı gösterir. Doğu yönündeki sapma pozitif kabul edilir.

Varsayımsal örnek (herhangi bir şehre ait değildir): T = 120° iken D = +10° ise M = 110° olur. D = −10° ise M = 130° olur. Kendi konumunuzun güncel sapmasını Dünya Manyetik Modeli kaynaklarından doğrulayın.

Canlı pusula ayrı olarak açılır. Tarayıcıdan gelen yön verisi manyetik kabul edilir. Bu veri, iOS’ta webkitCompassHeading ya da mutlak cihaz yönelimidir. Veri, yalnızca geçerlilik ve güvenlik sınırları içindeki WMM2025 düzeltmesiyle bir kez gerçek kuzeye çevrilir. Düzeltme yoksa, geçersizse ya da yön verisi göreli veya bilinmiyorsa canlı hizalama gösterilmez. Bu durumda sayısal açı yine kullanılabilir. Zaten gerçek kuzeye ayarlı ayrı bir pusula ya da uygulama kullanıyorsanız ikinci bir düzeltme yapmayın.

Konum doğruluğu ile pusula doğruluğu ayrıdır

İsteğe bağlı “Konum belirsizliği” alanı yalnızca başlangıç noktasının ne kadar kesin olduğunu gösterir. Bu alan telefonun yön sensörünü doğrulamaz. Konumdaki bir kaymanın açıyı ne kadar değiştireceği iki şeye bağlıdır: başlangıç noktasının nerede olduğuna ve kaymanın yönüne. Aynı mesafedeki iki kayma, yönlerine göre açıyı farklı ölçüde değiştirebilir. Bu nedenle şehir içi konum farkları için her yerde geçerli bir açı hatası sınırı yoktur. Belirli bir bina için kendi noktanızla hesaplayın. Sensör ise metal eşyalardan, mıknatıslı kılıflardan ve yakındaki elektronik cihazlardan etkilenebilir. Canlı pusula için telefonu dikey ve ekranı yere paralel tutun. Yaklaşık 5°’yi aşan eğimde canlı hizalama kullanılmaz. Sorun yaşarsanız pusula sorunları sayfasına bakın.

Kâbe’ye yakın, karşıt ve kutup bölgeleri

Kâbe’ye çok yakın noktalarda küçük bir konum hatası bile açıyı belirgin biçimde değiştirebilir. Tam hedef noktada ise tek bir açı yoktur. Bu nedenle iki durumda sayısal açı gösterilmez: nokta Kâbe referansına 25 metre ya da daha yakınsa ve girdiğiniz konum belirsizliği çemberi Kâbe’ye ulaşıyorsa. Kâbe’nin dünyadaki tam karşıt noktasında (antipot) bütün büyük daireler aynı uzunluktadır. Bu nedenle orada yön tanımsızdır. Yakın çevresinde de sonuç kararsızdır. Aynı güvenlik payı burada da uygulanır: nokta antipota 25 metre ya da daha yakınsa veya girdiğiniz konum belirsizliği çemberi antipota ulaşıyorsa sayısal açı gösterilmez.

Sayısal açı, kutup bölgelerinin tamamında değil, yalnızca tam coğrafi kutuplarda gösterilmez. Bunun nedeni, orada gerçek kuzeyin tanımlı bir yön olmamasıdır. Kutuplara yakın yerlerde kuzey yönü kısa mesafede hızla değişir. Ayrıca manyetik alanın yatay bileşeni 6.000 nT’nin altındaysa canlı pusula için WMM düzeltmesi kullanılmayabilir. Bu durumda canlı hizalama gösterilmez. Geçerli ve kutup dışındaki bir noktada gerçek kuzeye göre sayısal açıyı yine kullanabilirsiniz. Bu özel durumlarda sonucu doğrulanmış yerel bir referansla da kontrol edin.

Diğer araçlarla karşılaştırma ve gizlilik

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın kıble aracı bağımsız bir kaynaktır. Bu site Diyanet’le bağlantılı değildir ve onunla aynı modeli kullandığını ileri sürmez. Sonuçlar arasındaki farklar başlangıç noktasından, Kâbe koordinatından, Dünya modelinden ya da yuvarlamadan kaynaklanabilir. Bir cami veya bina için resmî yön belirlemek, yerel ölçüm gerektiren ayrı bir iştir.

Kıble açısı cihazınızda hesaplanır ve hesap açmanız gerekmez. Harita açıldığında OpenStreetMap karoları istenir. Bu istekler, görüntülenen bölgeyi ve IP adresinizi sağlayıcıya iletir. Ayrıntılar için OSMF gizlilik politikasına ve karo kullanım politikasına bakabilirsiniz. Konumu hatırlama seçeneği varsayılan olarak kapalıdır. Aracı sıfırlamak kayıtlı konumu silmez; bunun için “Kayıtlı konumu sil” seçeneğini kullanın. Daha fazla bilgi gizlilik sayfasında yer alıyor.